Mąka orkiszowa, gryczana, amarantusowa - doskonałe zamienniki mąki pszennej

Coraz częściej słyszymy o złym wpływie pszenicy na organizm człowieka. Mąka pszenna jest jednak wciąż najbardziej popularną i dostępną mąką w naszych sklepach. Sprawdź jakie zamienniki mąki pszennej możesz zastosować dla zdrowia i swojej sylwetki?
Makarony wytwarza się m.in. z mąki orkiszowej Makarony wytwarza się m.in. z mąki orkiszowej Fot. Shutterstock

Mąka orkiszowa

PŁATKI OWSIANE, ORKISZOWE, QUINOA - SPRAWDŹ JAK PRZYRZĄDZIĆ ZDROWE ŚNIADANIE

Mąka ta powstaje z orkiszu pszennego (tzw. pszenicy ozimej). Orkisz był bardzo popularnym gatunkiem zboża w średniowieczu, dziś znów staje się popularny. Coraz częściej uprawia się go w gospodarstwach ekologicznych. W porównaniu z innymi odmianami pszenicy uprawa orkiszu jest jednak niewielka, ponieważ daje on o wiele mniejsze plony. Orkisz jest jednak cenny, ponieważ do jego uprawy nie używa się pestycydów, nie uległ on też żadnej modyfikacji, posiada więc te same wartości, co przed wiekami.

Pszenica orkisz zawiera 56 proc. skrobi, 11,6 proc. białka, 2,7 proc. tłuszczu i 2 proc. składników mineralnych. Zawiera również więcej witamin i soli mineralnych niż zwykłe ziarno pszenicy. W dojrzałym orkiszu znajdują się spore ilości kwasu krzemowego, który pełni istotną rolę dla skóry, włosów i paznokci. Ponadto kwas krzemowy wzmacnia aktywność mózgu i pomaga w koncentracji. Orkisz wpływa także na funkcjonowanie wątroby i woreczka żółciowego - jest polecany w wielu dietach oczyszczających organizm. Mąkę orkiszową stosuje się w ten sam sposób jak zwykłą mąkę pszenną. Nadaje się świetnie do wypieku chleba, ciast, można z niej lepić pierogi i robić naleśniki. Niestety mąka orkiszowa zawiera gluten, jednak jest on lepiej przyswajalny w organizmie niż ten występujący w typowej mące pszennej.

Mąka amarantusowa

ZOBACZ TEŻ: SUPERFOODS - AMARANTUS 5 PRZEPISÓW

Ze względu na skład chemiczny, wartości odżywcze oraz możliwości wykorzystywania tej rośliny, eksperci ds. żywności FAO nazwali amarantus rośliną XXI wieku. Ze względu na zawartość tak wielu składników odżywczych jego nasiona są bardziej wartościowe niż nasiona pszenicy. Przede wszystkim amarantus zawiera dużo błonnika, ponad trzy razy więcej niż ziarno pszenicy czy żyta, odgrywa on istotną rolę w codziennej diecie. Amarantus zawiera także substancje, które opóźniają procesy starzenia - skwaleny oraz antyoksydanty. Z powodzeniem do swojej diety mogą go wprowadzić osoby cierpiące na cukrzycę, anemię, choroby układu nerwowego, krążenia i kostnego. Amarantus może być również wykorzystywany w diecie chorych na celiakię, ponieważ nie zawiera glutenu.

Mąka z nasion amarantusa ma dużo wartości odżywczych i dietetycznych Zawiera około 17 proc. białka bogatego w lizynę, metioninę i tryptofan, o wiele więcej niż w ziarnach zwykłej pszenicy. Zawarty w mące amarantusowej tłuszcz (ok. 8proc.) jest bogaty w niezbędne kwasy tłuszczowe. Mąka amarantusowa jest również bogata w żelazo (pięć razy więcej niż w mące pszennej), wapń i magnez. Można ją stosować jako dodatek do wielu wyrobów spożywczych. Sprawdza się jako składnik makaronu, pieczywa, ciast. Wyroby z zawierające mąkę amarantusową powinny być poddawane obróbce termicznej ze względu na zawartość skrobi.

Galettes bretonnes z mąki gryczanej Galettes bretonnes z mąki gryczanej Fot. Shutterstock

Mąka gryczana

Mąka gryczana zawiera przede wszystkim magnez, potas i fosfor, a także cynk i żelazo. Ma również sporo wapnia, w mniejszej ilości sód, miedź i mangan. Mąka gryczana zawiera także niezbędne dla organizmu aminokwasy: lizynę, tyrozynę, leucynę, izoleucynę oraz łagodzący stres i wspomagający serce tryptofan. Gryka, z której powstaje mąka, jest cennym źródłem wielu substancji odżywczych. Zawiera m.in. białka o dobrze zbilansowanym składzie aminokwasowym, polisacharydy, polifenole oraz składniki mineralne. Zbilansowany skład aminokwasów sprawia, że gryka ma właściwości obniżające poziom cholesterolu we krwi.

Mąka gryczana sprawdza się jako produkt do wyrobu naleśników, jako dodatek do makaronu, może być dodatkiem do pieczywa. Spotykana jest w kuchni japońskiej jako składnik makaronu soba, w Rosji robi się z niej słynne bliny, można ją spotkać także w kuchni indyjskiej. Mąka gryczana sprawdza się świetnie w diecie chorych na celiakie, nie zawiera bowiem glutenu.

Ryż biały i brązowy Ryż biały i brązowy Fot. Shutterstock

Mąka ryżowa

Mąka ryżowa powstaje z ziaren ryżu w skutek mielenia (drobnego lub grubego) całych ziaren lub oczyszczonych. Mąka ryżowa ma o wiele mniej kalorii niż zwykła mąka pszenna, dlatego jest coraz bardziej doceniana. Mąkę ryżową można pozyskać z ryżu białego lub ciemnego. W przypadku ryżu ciemnego mąka jest pełnoziarnista, a więc zachowuje wszystkie wartości odżywcze. Mąka ryżowa biała powstaje z ryżu oczyszczonego, pozbawiona jest więc niestety najcenniejszych składników. Ciemna w porównaniu z białą zawiera pięciokrotnie więcej błonnika. Składniki zawarte w mące ryżowej to m.in. ligniany i fitoestrogeny.

Mąka ryżowa sprawdza się w diecie lekkostrawnej, doskonale służy alergikom, ponieważ nie wywołuje żadnych uczuleń. Mąka ryżowa znajduje bardzo szerokie zastosowanie: jest składnikiem pieczywa i papieru ryżowego, który powszechnie używa się do przygotowania sajgonek. Mąkę ryżową możemy stosować również do wypieku ciast, przyrządzania placków i naleśników. Wykorzystują ją również producenci żywności przeznaczonej dla dzieci. W kuchni azjatyckiej stosuje się ją na co dzień do zagęszczania zup i sosów, jak również do przyrządzania deserów. Powszechnie uważa się, że mąka ryżowa jest bezglutenowa, jednak dietetycy ostrzegają przed kupnymi w sklepach mąkami - niektóre mogą być zanieczyszczone glutenem. Nie powinno się to zdarzyć, gdy odnajdziemy opakowanie ze znaczkiem przekreślonego kłosa.

Mąka kukurydziana

Mąka kukurydzianą otrzymuje się ze zmielonych ziaren kukurydzy. Mąka ta nie zawiera glutenu, choć tak jak w przypadku mąki ryżowej, mogą zdarzyć się przypadki zanieczyszczenia glutenem w mąkach kupnych w sklepie. Wysoka zawartość białka jest największą zaletą mąki kukurydzianej. W jej skład wchodzą również witaminy z grupy A, B, E oraz błonnik. Mąka ta charakteryzuje się dużą ilością składników mineralnych, m.in. zawiera magnez, selen, fosfor, kobalt, potas.

Dzięki wysokiej zawartości skrobi, możemy używać maki kukurydzianej do wypieku ciast czy chleba. Może posłużyć również jako składnik naleśników i ciasta na pizzę. Dodatek mąki kukurydzianej wpływa na powstanie drobnych porów w strukturze ciasta, nadaje mu ona również złocisty kolor. robienia naleśników, a także ciasta na pizzę.

Mąka żytnia

Mąka ta powstaje z ziarna żyta, które jest niezwykle wartościowe ze względu na obecność białka, lipidów, substancji mineralnych tj. sód, potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, kobalt, miedź, cynk, chrom, fosfor, jod, bor. Zawiera również witaminy z grupy B, a także aminokwasy. Mąka żytnia nie zawiera glutenu, więc może być składnikiem diety osób chorych na celiakię. Dzięki zawartości alkaloidów mąka żytnia obniża cholesterol i pomaga w walce z miażdżycą. Zawarte w ziarnach żyta lignany są odpowiedzialne za zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób nowotworowych.

Zawartość skrobi w ziarnie żyta jest mniejsza niż w ziarnie pszenicy. Mąka żytnia jest wykorzystywana głównie do wypieku pieczywa, rzadziej do wypieku ciast, ponieważ jest mniej puszysta, dlatego też często miesza się ją z mąką pszenną. Osoby nie tolerujące glutenu powinny na to uważać w piekarniach.

soja soja shutterstock

Mąka sojowa

Mąkę sojową otrzymuje się z ekologicznie uprawianej soi. Posiada ona charakterystyczny lekko orzechowy smak, który powstaje w wyniku krótkiego prażenia soi. Mąka sojowa jest miałka i puszysta. Wśród wartości odżywczych, jakie zawiera należy wymienić przede wszystkim białko, sole mineralne i proteiny, poza tym nie zawiera skrobi.

Większość mąk sojowych nie zawiera glutenu, w związku z czym mogą jej używać osoby chore na celiakię, należy jednak dokładnie sprawdzić opakowanie. Mąka sojowa może służyć do wyrobu m.in. pieczywa, makaronów, placków, ciast. Używana jest także do wyrobu mleka i past sojowych. W kuchni wegetariańskiej stanowi zamiennik jajka kurzego.

Więcej o:
Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.